Theo diễn biến dịch tễ hàng năm, hiện đang là thời khắc ghi nhận số mắc cao tại nhiều tỉnh, tỉnh thành, trong đó có cả bệnh nhân người lớn và trẻ thơ, ngành y tế đã và đang hăng hái triển khai đồng bộ nhiều biện pháp để kiểm soát dịch bệnh. Tuy nhiên, sự dự chủ động, hăng hái của chính quyền địa phương, các ban ngành đoàn thể và đặc biệt là người dân trong diệt bọ gậy, loăng quăng, muỗi truyền là rất quan trọng.
Nhiều ca SXH biến chứng nặng
PGS.TS Đỗ Duy Cường – Giám đốc Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, BV Bạch Mai cho hay, tình hình SXH năm nay tăng đột biến hơn so với năm ngoái, đặc biệt từ tháng 8 và tăng cao điểm vào tháng 10, tháng 11 do thời tiết đổi thay chuyển mùa và mưa nhiều thuận lợi cho muỗi phát triển.
Từ tháng 10 đến nay, số ca nặng phải nhập viện tại Trung tâm bệnh Nhiệt đới, BV Bạch Mai làng nhàng 10-20 ca/ngày và số ca khám điều trị ngoại trú từ 30-50 ca/ngày. Nhiều bệnh nhân phải nhập viện vì có tả nặng như xuất huyết nội tạng, sốc, có các bệnh nền kết hợp hoặc cơ địa đặc biệt như người già, đàn bà có thai. Tuy nhiên, chưa có trường hợp nào tử vong.
Cũng theo PGS. Cường, so với vụ dịch SXH năm 2017 ở Hà Nội (đỉnh điểm là tháng 8) thì năm nay SXH xảy ra muộn hơn, số lượng không nhiều bằng năm 2017. Tuy nhiên, SXH năm nay có một số điểm cần lưu ý, chẳng hạn dịch tập trung lúc đầu ở khu vực ngoại thành (như Hoài Đức, Thanh Oai, Thường Tín, Phú Xuyên…) sau đó lan sang các quận nội thành (như Cầu Giấy, Hoàng Mai, Nam Từ Liêm, Thanh Xuân, Đống Đa,…).
PGS.TS Đỗ Duy Cường.
"Đặc biệt, là dịch năm nay có một số bất thường như tỉ lệ người già mắc nhiều hơn, nhiều bệnh nhân có trình bày nặng như sốc, chảy máu nặng, tổn thương nội tạng như viêm não- màng não, viêm tủy, viêm cơ tim, thương tổn gan, thận, xảy thai hoặc thai lưu trên đàn bà có thai. Điều này đòi hỏi phải khôn cùng lưu ý trong thời kì tới khi tháng 11 được coi là cực điểm của vụ dịch và nhiều các bệnh nhân nặng biến chứng hay xảy ra"- chuyên gia về bệnh lây thông tin.
Chú ý các dấu hiệu điển hình
Hiện đang là thời điểm SXH bước vào chu kỳ đỉnh dịch, do đó, các thầy thuốc khuyến cáo khi người dân có triệu chứng sốt cao đột ngột cần nghĩ đến bệnh này để điều trị kịp thời. SXH không loại trừ một ai, triệu chứng của SXH là sốt cao đột ngột, liên tục, đau đầu, đau mỏi người, mỏi mệt, chán ăn...
tuổi sốt kéo dài từ 3-7 ngày. Từ ngày thứ 4 trở đi có thể xuất hiện các biến chứng nặng như xuất huyết dưới da, chảy máu cam, chảy máu chân răng, rong kinh, rong huyết (đàn bà). Một số trường hợp thoát huyết tương dẫn đến cô đặc máu và có thể dẫn tới sốc giảm thể tích, hoặc có thể suy các cơ quan nội tạng như suy gan thận, viêm cơ tim, viêm não- màng não,…
PGS. Cường tư vấn, c ách xử trí trong những ngày đầu chỉ điều trị triệu chứng bằng cách chườm mát, uống thuốc hạ sốt (paracetamol 500mg ở người lớn cứ 4 tiếng uống 1 viên nếu sốt trên 38,5 độ), bù dịch bằng đường uống (orerol, nước hoa quả, nước canh,…). Chỉ truyền dịch (muối đằng trương hoặc Ringer lactate) khi bệnh nhân không ăn uống được và phải được theo dõi tại các cơ sở y tế chuyên khoa.
Đậy kín tuốt tuột các công cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng
Đây là biện pháp phòng bệnh SXH cho bản thân, gia đình và mọi người xung quanh được ngành y tế liên tục khuyến cáo. Theo BS. Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh lây, Cục Y tế phòng ngừa (Bộ Y tế), hàng tuần cần thực hiện các biện pháp diệt lăng quăng/bọ gậy bằng cách thả cá vào công cụ chứa nước lớn; thau rửa công cụ chứa nước vừa và nhỏ, lật úp các dụng cụ không chứa nước; thay nước bình hoa/bình bông; bỏ muối hoặc dầu hoặc hóa chất diệt ấu trùng vào bát nước kê chân chạn. Hàng tuần loại bỏ các nguyên liệu phế thải, các hốc nước thiên nhiên không cho muỗi đẻ trứng như chai, lọ, mảnh chai, vỏ dừa, mảnh lu vỡ, lốp/vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá...
Nên ngủ màn, mặc áo quần dài phòng muỗi đốt ngay cả ban ngày. tích cực kết hợp với ngành y tế trong các đợt phun hóa chất phòng, chống dịch. Khi bị sốt đến ngay cơ sở y tế để được khám và tham vấn điều trị. Không tự ý điều trị tại nhà.
PGS.TS Đỗ Duy Cường cũng nhấn mạnh, SXH do vi rút Dengue lây bởi muỗi Aedes aegypti, là một loại muỗi vằn sống ở thị thành đốt truyền vi rút từ người bệnh sang người lành. hiện nay chưa có vắc xin phòng bệnh. nên các biện pháp phòng bệnh giờ là không đặc hiệu bao gồm nằm màn, mặc áo xống tránh muỗi đốt, bôi kem chống sâu bọ cắn, phun thuốc diệt muỗi, cải tạo môi trường, xoá sổ loăng quăng bọ gậy, hạn chế nơi đẻ trứng của muỗi ở những vật đựng nước ở trong nhà hay quanh nhà.
Nếu có tả sốt đột ngột, đau đầu, đau mỏi người, mệt nhiều thì cần đến các cơ sở y tế gần nhất để xét nghiệm máu xem có bị SXH hay không. Đây là một xét nghiệm đơn giản, nhanh phát hiện sớm SXH để thầy thuốc có thể chẩn đoán và xử trí kịp thời.
Năm 2019, tình hình SXH diễn biến phức tạp và gia tăng tại rất nhiều quốc gia, trong đó tuốt các nước trong khu vực Đông Nam Á đều ghi nhận số mắc, tử vong gia tăng. Trong 9 tháng đầu năm 2019: Philippines ghi nhận 322.693 trường hợp mắc, 1.272 trường hợp tử vong, số mắc tăng 2,2 lần, tử vong tăng 498 trường hợp so với cùng kỳ 2018.
Malaysia ghi nhận 102.734 trường hợp mắc, 149 trường hợp tử vong, số mắc tăng 1,8 lần, tử vong tăng 51 trường hợp so với cùng kỳ 2018.
ngoại giả Lào (30.000/59), Singapore, Campuchia, Trung Quốc... ghi nhận số mắc hàng tuần liên tục tăng cao so với cùng kỳ 2017, 2018 và dự báo thời kì tới tình hình dịch bệnh còn diễn biến phức tạp với số mắc hàng tuần ghi nhận vẫn ở mức cao.
Việt Nam nằm trong khu vực Đông Nam Á là khu vực chịu ảnh hưởng lớn từ SXH năm 2019. Bệnh lưu hành ở cả 63 thành thị phố trên cả nước. Do đang trong cao điểm mùa dịch nên số mắc hàng tuần hiện nay vẫn ở mức cao. tuy thế tình hình dịch bệnh trong khoảng 8 tuần gần đây có xu hướng chững lại nhưng chưa giảm rõ rệt do đặc điểm dịch tễ hàng năm mùa dịch cao điểm từ tháng 9 đến tháng 11. Hiện chưa có sự biến đổi về các chủng vi rút lưu hành gây bệnh SXH tại Việt Nam so với các năm trước, trong 4 tuýp vi rút lưu hành ở Việt Nam, týp D1, D2 là phổ quát hơn (trên 80%). Tỷ lệ tử vong thấp hơn các năm trước, thấp hơn nhiều so với các nhà nước trong khu vực.
Dương Hải
